Effectief communiceren in een multi-culturele samenleving

Letterlijk betekent interculturele communicatie communicatie tussen personen met verschillende culturele achtergronden.

In het dagelijkse spraakgebruik wordt niet zozeer communicatie in het algemeen, maar het streven naar of bereiken van effectieve communicatie tussen personen met verschillende culturele achtergronden bedoeld. Op maat, omdat iedere organisatie, instelling, iedere doelgroep of persoon anders is. Algemene recepten werken over het algemeen averechts.
  • Heeft u cliënten, scholieren of medewerkers van verschillende culturele achtergronden?
  • Wilt u de slagingskans van uw aanpak en/of productiviteit verhogen? en,
  • Ze beter begrijpen om eventueel rekening te houden met hun wensen? of,
  • Zijn er conflicten of spanningen met de leiding, of tussen de medewerkers? en,
  • Wilt u de conflicten oplossen of de spanningen verminderen?

Dan is interculturele communicatie onmisbaar.

In diverse onderdelen van de samenleving vindt intensief interculturele communicatie plaats. Denk hierbij aan die van de zorg-, dienst- en hulpverlening, zoals gemeentelijke instellingen en instellingen voor maatschappelijk werk, politie, scholen en de gezondheidszorg. De aanwezigheid van relatief grote aantallen leden van etnische minderheidsgroepen in Nederland confronteert medewerkers van deze instanties dagelijks met hulpvragen die in zekere zin verschillen van die van autochtonen.

Zowel hulpverleners als cliënten blijven meestal zitten met vragen als:

  • Wat bedoelt hij/zij met deze opmerking, of met deze vraag?
  • Ziet hij/zij mij wel voor volwaardig aan?
  • Vertelt hij/zij mij wel de waarheid en klopt dit wel?
  • Heeft hij/zij mij alles verteld en houdt hij/zij niets achter?

In het algemeen gaat men er vanuit dat de invloed van cultuur, presentatie en fundering van hun hulpvragen en de gesuggereerde oplossingen groot is. De praktijk laat echter zien dat professionals van dergelijke instellingen veelal onvoldoende toegerust zijn met de (interculturele) deskundigheid die nodig is om adequaat hulp te bieden aan leden van deze etnische minderheidsgroepen. In veel gevallen "denkt, handelt en adviseert" men vanuit het eigen referentiekader, hetgeen de "kwaliteit" - met de beste bedoelingen - in sommige gevallen ernstig verstoord.

Denk bijvoorbeeld aan de "zedelijke eer" die binnen veel culturen nog aanwezig is. Door hier rekening mee te houden kun je veel weerstanden voorkomen.

Er wordt in veel organisaties gewerkt met standaard protocollen die grotendeels de lading prima dekken, maar in sommige gevallen een tegenover gewenst resultaat hebben. Zowel hulpverleners als cliënten komen dan "van de regen in de drup". Het is belangrijk dat men een vertrouwensband heeft met de zorg- of dienstverlener. Als dit (oprechte) vertrouwen er is kunnen er ook dingen "gedeeld" worden die men normaliter niet zou delen.

Vaak proberen hulpverleners en andere deskundigen gebruik te maken van tolken om ongelijke behandeling, als gevolg van taalverschillen, te voorkomen. Helaas houden ze onvoldoende rekening met andere culturele factoren, zoals de non-verbale signalen en de algemeen culturele regels die het gedrag in belangrijke mate bepalen.

Intercultureel communiceren gaat dus vooral over het (h)erkennen van verschillen van een bericht. Dit wordt eenvoudiger als je je bewust bent dat er verschillen kunnen bestaan. Naast bewustwording helpt (meer) kennis van culturele verschillen de kans dat je elkaar goed / beter begrijpt veel meer.

Zegt hij wat hij bedoelt, of bedoelt hij wat hij zegt.

De ervaringen die wij inmiddels hebben opgedaan geven vooral aan dat "ervaring" met mensen uit andere culturen de communicatie effectiever en duidelijker maakt. "Gewoon gaan doen" is ons advies en als je iets niet weet vraag het gewoon. Door bij onduidelijkheden door te vragen krijg je een beter beeld over de wijze waarop men communiceert, maar je krijgt ook meer inzicht in veel gebruikte voorbeelden, metaforen, gebaren en symbolen. Hierdoor ben je uiteindelijk veel beter in staat om een juiste analyse te maken.

Inhoud van de bijeenkomst interculturele communicatie

Vooraf wordt besproken wat uw behoefte is, zodat we in staat zijn om een "maatwerktraining" te leveren, geheel afgestemd op uw organisatie. Wij werken vooral met dilemma's waar u of uw professionals mee geconfronteerd (kunnen) worden. De training is daarom redelijk interactief van opzet.

Opzet van de bijeenkomst

De training "interculturele communicatie" is opgebouwd uit een theoretisch en een praktisch gedeelte.

Tijdens het theoretische gedeelte wordt er ingegaan op de verschillen tussen westerse en niet westerse culturen. Hierbij zal worden gewerkt met verschillende theorieën van gedragswetenschappers, waarbij de verschillen tussen de "ik en wij" cultuur duidelijk worden. Het aspect "schaamte" zal uitgebreid aan de orde komen, met name in "eerculturen" is dit een belangrijk onderwerp.

In het praktijk gedeelte worden de theoretische vaardigheden omgezet in praktische oefeningen. Hierbij maken we vooral gebruik van casuïstiek die door u of uw professionals is aangereikt. Doelstelling is om de professional effectiever te laten communiceren, zodat de beoogde aanpak effectiever zal zijn.

Doelstelling van de bijeenkomst

Het doel van de training is het vergroten van kennis, inzicht en vaardigheden over de verschillen in culturele normen en waarden om uiteindelijk effectief om te kunnen gaan met deze verschillen. Kortom het vertalen van complexe vraagstukken op het gebied van diversiteit in pragmatische handreikingen voor iedereen.

Interessante artikelen:

Doelgroep
  • Professionals die tijdens hun dagelijkse werkzaamheden te maken hebben met cliënten met verschillende culturele achtergronden.
  • Maximaal 20 personen
  • Duur: Afhankelijk van de wens van de opdrachtgever